Co sprawdzić w domu przed sezonem zimowym

Zanim pierwszy szron ozdobi trawnik, a rachunki za ogrzewanie zaczną przypominać numer telefonu, warto poświęcić jeden weekend na domowy audyt. To nie jest kolejna nudna lista obowiązków, ale raczej plan bitwy. Stawką jest komfort, bezpieczeństwo i całkiem pokaźna suma, która może zostać w Twoim portfelu. Zima ma swój urok, ale tylko wtedy, gdy obserwujemy ją z ciepłego, bezpiecznego i – co najważniejsze – sprawnego domu. Potraktujmy więc nadchodzące tygodnie jako ostatni dzwonek na przygotowania.

Serce domu pod kontrolą, czyli system grzewczy

Zacznijmy od absolutnej podstawy. System grzewczy to serce domu w sezonie zimowym. Kiedy na zewnątrz temperatura spada poniżej zera, jego awaria to nie niedogodność, to kryzys.

Przegląd pieca i kotła to nie opcja, to obowiązek. Wezwij serwisanta, zanim zrobią to wszyscy inni. Kolejki w październiku i listopadzie potrafią być legendarne. Profesjonalny przegląd to nie tylko kwestia spokoju ducha. Według danych ekspertów z branży grzewczej, regularnie serwisowany kocioł gazowy może być nawet o 5-10% bardziej wydajny. To bezpośrednie przełożenie na niższe rachunki. Serwisant sprawdzi szczelność instalacji, wyczyści kluczowe komponenty i upewni się, że wszystko działa jak w szwajcarskim zegarku. Przede wszystkim jednak sprawdzi bezpieczeństwo, minimalizując ryzyko zatrucia tlenkiem węgla.

A co z grzejnikami? To proste, ale często pomijane. Dotknij swoich grzejników, kiedy ogrzewanie już działa. Jeśli góra jest ciepła, a dół zimny, albo słyszysz niepokojące bulgotanie, to znak, że są zapowietrzone. Odpowietrzenie kaloryfera zajmuje pięć minut, a może znacząco poprawić jego efektywność. Wystarczy specjalny kluczyk (lub śrubokręt) i małe naczynie na wodę.

Nie zapominajmy o kominach i wentylacji. Zgodnie z polskim prawem budowlanym, przewody kominowe (dymowe, spalinowe i wentylacyjne) muszą być kontrolowane co najmniej raz w roku. Zatkany komin to prosta droga do tragedii – pożaru sadzy lub zatrucia czadem. To jeden z tych wydatków, na których oszczędzanie jest po prostu nierozsądne.

Gdzie ucieka ciepło? Polowanie na nieszczelności

Wyobraź sobie, że próbujesz napełnić wiadro z dziurą. Możesz lać wodę bez końca, a ono i tak nigdy nie będzie pełne. Tak samo jest z ogrzewaniem nieszczelnego domu. Płacisz za ciepło, które natychmiast ucieka na zewnątrz. Szacuje się, że przez nieszczelne okna, drzwi i dach może uciekać nawet do 30% energii cieplnej. To tak, jakby co trzecia złotówka wydana na ogrzewanie wylatywała przez okno. Dosłownie.

Okna i drzwi – główni podejrzani

To najwięksi winowajcy. Jak sprawdzić ich szczelność w domowy sposób? Wykonaj prosty test kartki papieru. Włóż kartkę między ramę a skrzydło okna lub drzwi i je zamknij. Jeśli możesz wyciągnąć kartkę bez żadnego oporu, masz nieszczelność.

Co z tym zrobić?

• Sprawdź i wymień uszczelki. Z biegiem lat guma parcieje, twardnieje i traci swoje właściwości. Wymiana uszczelek to niewielki koszt, a efekt jest natychmiastowy.
• Wyreguluj okucia. Czasem wystarczy dokręcić kilka śrub, aby skrzydło okna mocniej dociskało do ramy. Instrukcje znajdziesz w internecie, wpisując model swoich okien.
• Zainwestuj w taśmy uszczelniające. To rozwiązanie tymczasowe, ale skuteczne i tanie, jeśli nie planujesz większego remontu.

Warto też pomyśleć o zasłonach i roletach. Grube, ciężkie zasłony termiczne mogą stworzyć dodatkową barierę izolacyjną, zmniejszając utratę ciepła przez szyby nawet o kilkanaście procent w nocy.

Poddasze i strych – zapomniana granica

Ciepłe powietrze unosi się do góry. To podstawowe prawo fizyki, o którym często zapominamy w kontekście domu. Jeśli twoje poddasze jest słabo zaizolowane, staje się autostradą dla uciekającego ciepła. Wejdź na strych i rozejrzyj się. Czy wełna mineralna jest równomiernie rozłożona? Czy nie ma widocznych dziur i przerw w izolacji? Uzupełnienie braków lub dołożenie dodatkowej warstwy ocieplenia to inwestycja, która zwraca się zaskakująco szybko.

Dach i rynny, czyli pierwsza linia obrony

Dach to tarcza twojego domu. Rynny to jego system odwadniający. Kiedy ten duet zawodzi zimą, problemy mogą być kosztowne i bardzo mokre.

Zacznij od rynien. Liście, gałązki, mech – to wszystko tworzy zatory. Kiedy przyjdą deszcze, a potem mróz, woda zalegająca w rynnach zamarznie. Lód ma większą objętość niż woda, więc może rozsadzić rynny lub uszkodzić ich mocowania. Co gorsza, tworzy się tzw. tama lodowa. Woda z topniejącego na dachu śniegu nie ma gdzie spływać, cofa się pod dachówki i zalewa poddasze, elewację i ściany. Czyszczenie rynien jesienią to absolutna konieczność.

A sam dach? Nie musisz być dekarzem, żeby ocenić jego stan. Weź lornetkę i obejdź dom dookoła. Szukaj:

• Pękniętych lub brakujących dachówek.
• Uszkodzeń obróbek blacharskich, zwłaszcza wokół komina.
• Miejsc, gdzie mech i porosty rosną wyjątkowo bujnie – to może świadczyć o stałej wilgoci.

Jeden uszkodzony element może być bramą dla wody, która zimą zamarznie, rozszerzy się i powiększy uszkodzenie. Szybka interwencja jesienią zapobiegnie kosztownym naprawom na wiosnę.

Operacja „Ogród” i wszystko, co na zewnątrz

Dom to nie tylko cztery ściany. Otoczenie również wymaga uwagi przed nadejściem mrozów. Tutaj znowu głównym wrogiem jest zamarzająca woda.

• Opróżnij zewnętrzne krany i węże ogrodowe. Zakręć zawór doprowadzający wodę na zewnątrz (zwykle znajduje się w piwnicy lub garażu), a następnie odkręć kran na zewnątrz, aby spuścić resztki wody z rury. Wąż ogrodowy schowaj w suchym miejscu. Pęknięta na mrozie rura w ścianie to przepis na katastrofę.
• Zabezpiecz meble ogrodowe. Jeśli nie masz miejsca w garażu, przykryj je solidnym, wodoodpornym pokrowcem.
• Przygotuj sprzęt do odśnieżania. Sprawdź, czy łopata nie ma pękniętego trzonka. Jeśli masz odśnieżarkę, zrób jej przegląd – sprawdź olej, świecę, paliwo. Kiedy spadnie pół metra śniegu, ostatnią rzeczą, jakiej chcesz, jest walka z niedziałającym sprzętem.
• Chroń wrażliwe rośliny. Róże, hortensje i inne delikatne gatunki warto okryć agrowłókniną lub usypać u ich podstawy kopczyk z ziemi lub kory.

Bezpieczeństwo przede wszystkim – niewidzialni wrogowie zimy

Zima to okres, w którym spędzamy więcej czasu w zamkniętych pomieszczeniach, przy szczelnie zamkniętych oknach i z włączonym ogrzewaniem. To niestety także szczyt sezonu na zatrucia tlenkiem węgla i pożary.

Czujniki czadu i dymu to twoja polisa na życie. Według statystyk Państwowej Straży Pożarnej, każdego roku z powodu zatrucia tlenkiem węgla umiera w Polsce kilkadziesiąt osób, a ponad dwa tysiące wymaga hospitalizacji. Czad jest bezwonny i bezbarwny, dlatego nazywa się go „cichym zabójcą”. Sprawdź swoje czujniki. Naciśnij przycisk „test”. Jeśli nie działają, natychmiast wymień baterie. Jeśli urządzenie ma więcej niż 5-7 lat, wymień je na nowe. To wydatek rzędu 100-200 złotych, który może uratować życie twojej rodziny.

Sprawdź też domową gaśnicę. Czy jest w łatwo dostępnym miejscu? Czy wiesz, jak jej użyć? Czy jej data ważności nie minęła? Zimą ryzyko pożaru wzrasta z powodu używania dodatkowych źródeł ciepła i świątecznych dekoracji.

Małe rzeczy, które robią wielką różnicę

Na koniec kilka drobnych trików, które może nie są kluczowe, ale składają się na ogólny komfort i oszczędności.

• Zmień kierunek obrotów wentylatora sufitowego. Większość modeli ma przełącznik, który pozwala na zmianę kierunku z letniego (przeciwnie do ruchu wskazówek zegara, co tworzy chłodzący powiew) na zimowy (zgodnie z ruchem wskazówek zegara). Wolne obroty w tym trybie delikatnie spychają ciepłe powietrze, które gromadzi się pod sufitem, w dół, wyrównując temperaturę w pomieszczeniu bez tworzenia przeciągu.
• Skompletuj zestaw awaryjny. Zima to czas wichur i intensywnych opadów śniegu, które mogą prowadzić do przerw w dostawie prądu. Miej w jednym miejscu latarki z zapasowymi bateriami, powerbank do naładowania telefonu, świece, zapałki, apteczkę i kilka butelek wody.
• Sprawdź stan filtrów. Jeśli masz w domu system rekuperacji lub klimatyzację z funkcją grzania, jesień to idealny moment na wymianę lub wyczyszczenie filtrów. Czyste filtry to lepsza jakość powietrza i wydajniejsza praca urządzenia.

Zima cię nie zaskoczy. Chyba że wolisz improwizować

Przygotowanie domu na zimę to nie wyścig, ale metodyczny spacer po posesji z listą zadań. Poświęcenie na to kilku godzin w pogodny, jesienny weekend to jedna z najlepszych inwestycji, jakie możesz zrobić. To inwestycja w spokój, bezpieczeństwo i niższe rachunki. Kiedy za oknem będzie szalała zamieć, a ty będziesz siedział w ciepłym fotelu z kubkiem herbaty, podziękujesz sobie za ten pragmatyzm. Bo dobrze przygotowany dom to taki, w którym zima pokazuje tylko swoje najpiękniejsze oblicze.